Mỹ Phong Tỏa Nhiên Liệu

Sau khi Mỹ can thiệp vào Venezuela, nguồn cung dầu chính của Cuba bị cắt đứt. Mexico cũng ngừng cung cấp. Cuba mất khoảng 80% nhiên liệu nhập khẩu chỉ trong một đêm.

Lưới Điện Sụp Đổ

Các nhà máy điện nhiệt của Cuba chạy bằng dầu nặng. Không có nhiên liệu, lưới điện quốc gia sụp đổ. Cắt điện luân phiên trở thành mất điện 28 giờ mỗi ngày.

Hệ Thống Thực Phẩm Sụp Đổ

Không có điện đồng nghĩa với không có tủ lạnh, không chế biến thực phẩm, không bơm nước. Các cửa hàng thực phẩm nhà nước (bodegas) trống rỗng. Nạn đói lan rộng.

Biểu Tình Bùng Nổ

Người dân xuống đường. Những gì ban đầu là các cuộc biểu tình đòi điện nhanh chóng leo thang thành yêu cầu chính trị đòi thay đổi chế độ.

Hãy tưởng tượng sống không có điện 28 trong số 32 giờ mỗi ngày. Đó là thực tế của hàng triệu người Cuba vào đầu năm 2026. Tủ lạnh không hoạt động — thực phẩm hỏng nhanh. Máy bơm nước không hoạt động — toilet không xả được, vòi nước không chảy. Điện thoại không sạc được, bệnh viện chạy bằng máy phát dầu đang cạn nhiên liệu.

Lưới điện Cuba chạy chủ yếu bằng nhà máy nhiệt điện đốt dầu nặng. Khi nguồn cung dầu từ Venezuela và Mexico bị cắt, không còn gì để đốt. Các nhà máy điện tắt lần lượt. Cuba từng sản xuất mía đường bằng điện — nay không còn đủ điện để bơm nước uống.

Cuba đã trải qua hơn 60 năm dưới chế độ cộng sản kể từ Cách mạng 1959 của Fidel Castro. Trong suốt thời gian đó, người dân đã nhiều lần phản kháng — nhưng thường bị đàn áp bằng bạo lực, tù đày và kiểm duyệt thông tin.

Ngày 11 tháng 7 năm 2021 đánh dấu bước ngoặt: người dân Cuba xuống đường ở hàng chục thành phố trên toàn quốc, hô vang "Tự do!" và đòi lật đổ chính phủ. Hơn 1.000 người bị bắt. Nhiều người bị kết án tù dài hạn. Internet bị cắt. Chế độ sống sót — nhưng uy tín đã sụp đổ.

Năm 2026 là lần đầu tiên kể từ 2021 mà biểu tình mang tính chất này: kéo dài, phân tán khắp nơi, và đặc biệt là có sự phá hủy tài sản Đảng — điều chưa từng xảy ra ngay cả trong tháng 7/2021. Điều đó cho thấy ngưỡng chịu đựng của người dân Cuba đã thay đổi.

Một nghịch lý đáng chú ý: khi các cuộc đàm phán Mỹ-Cuba được xác nhận vào giữa tháng 3 năm 2026, các cuộc biểu tình thực tế leo thang thay vì lắng xuống. Nhiều nhà phân tích giải thích điều này là do người Cuba trên đảo xem đây là tín hiệu rằng áp lực quốc tế đang có hiệu quả — và thúc đẩy họ tiếp tục đẩy mạnh hơn.

Cộng đồng người Cuba ở Nam Florida — đặc biệt ở Little Havana, Miami — tổ chức các cuộc biểu tình song song lớn. Họ kêu gọi chính quyền Mỹ tăng cường hỗ trợ internet cho Cuba và áp đặt thêm trừng phạt đối với các quan chức chế độ.

Các tổ chức nhân quyền quốc tế như Amnesty International và Human Rights Watch ghi nhận tình hình và kêu gọi trả tự do ngay lập tức cho những người bị bắt vì tham gia biểu tình. Liên Hợp Quốc kêu gọi kiềm chế.

Đàm phán Mỹ-Cuba tạo ra sự giảm nhẹ trừng phạt một phần. Dầu Venezuela được khôi phục một phần. Biểu tình lắng xuống nhưng yêu cầu chính trị vẫn chưa được giải quyết.

Chính phủ triển khai quân đội, bắt giữ hàng loạt, cắt internet. Biểu tình bị đàn áp trong ngắn hạn nhưng phong trào kháng cự ngầm ngày càng lớn mạnh.

Quân đội từ chối lệnh nổ súng vào dân thường. Đảng Cộng sản phân hóa nội bộ. Chuyển đổi có thương lượng hoặc sự sụp đổ tự phát của chính quyền Díaz-Canel.

Biểu tình tiếp tục ở mức độ thấp hơn trong nhiều tháng. Khủng hoảng nhân đạo trở nên tồi tệ hơn. Áp lực quốc tế tăng nhưng không có thay đổi quyết định.