Ngừng bắn Iran lung lay: Mỹ bắt tàu Iran, Hormuz căng thẳng
Lệnh ngừng bắn 2 tuần hết hạn 22/4. USS Spruance bắt tàu hàng Iran. Đàm phán Islamabad bế tắc. Dầu tăng mạnh.
Diễn biến chính
Tình hình căng thẳng leo thang nhanh chóng sau vụ bắt giữ tàu, đặt lệnh ngừng bắn trước nguy cơ sụp đổ.
Vụ bắt giữ tàu Touska
Ngày 19 tháng 4, tàu khu trục USS Spruance của Hải quân Mỹ đã chặn bắt tàu hàng Iran Touska tại vịnh Oman, gần eo biển Hormuz. Đây là vụ đối đầu trực tiếp đầu tiên giữa hải quân hai nước kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực.
Iran lập tức tuyên bố vụ bắt giữ là "hành động vi phạm trắng trợn" lệnh ngừng bắn và cảnh báo sẽ trả đũa. Eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới, đã chứng kiến lưu lượng tàu giảm 95% kể từ tháng 2.
Photo: AFP
Đàm phán Islamabad bế tắc
Vòng đàm phán thứ hai tại Islamabad, Pakistan, do Pakistan làm trung gian, đang rơi vào bế tắc. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố "hiện tại không có kế hoạch" tiếp tục đàm phán, trong khi phía Mỹ vẫn kỳ vọng các cuộc đàm phán sẽ nối lại.
Phái đoàn Mỹ
- Phó Tổng thống JD Vance
- Jared Kushner
- Steve Witkoff
Phái đoàn Iran
- Chủ tịch Quốc hội Ghalibaf
- Ngoại trưởng Abbas Araghchi
Bất đồng hạt nhân
Trở ngại lớn nhất trong đàm phán là vấn đề làm giàu uranium. Mỹ yêu cầu Iran cam kết tạm dừng chương trình làm giàu trong 20 năm, một yêu cầu mà Tehran coi là không thể chấp nhận. Iran chỉ đề xuất thời hạn 5 năm.
Khoảng cách 15 năm giữa hai phía cho thấy khó có thể đạt thỏa thuận trước khi lệnh ngừng bắn hết hạn.
Tác động thị trường
Tăng mạnh do lo ngại nguồn cung qua Hormuz
Giảm về $74,335 khi thị trường lo ngại rủi ro
Hợp đồng tương lai giảm trước phiên giao dịch
Đe dọa tấn công nhà máy điện, cầu Iran
Dòng thời gian
Xung đột bùng nổ
Chiến tranh Mỹ-Iran bùng nổ, eo biển Hormuz bị Iran phong tỏa. Vận tải biển qua eo biển giảm dần.
Lệnh ngừng bắn 2 tuần
Hai bên đồng ý ngừng bắn 2 tuần, có hiệu lực đến ngày 22 tháng 4. Iran tuyên bố tái kiểm soát Hormuz.
Đàm phán Islamabad bắt đầu
Vòng đàm phán thứ hai tại Islamabad, Pakistan do Pakistan làm trung gian. Các bên bàn về hạt nhân và dỡ bỏ trừng phạt.
USS Spruance bắt tàu Touska
Tàu khu trục Mỹ chặn bắt tàu hàng Iran tại vịnh Oman. Iran tuyên bố sẽ trả đũa, đàm phán đóng băng.
Ngừng bắn hết hạn
Lệnh ngừng bắn 2 tuần chính thức hết hạn. Liệu hai bên có gia hạn hay quay lại đối đầu quân sự?
Phân tích ZestLab
Photo: Reuters
Vụ bắt giữ tàu Touska đã phá vỡ bầu không khí ngoại giao vốn đã mong manh. Với chỉ 3 ngày trước khi lệnh ngừng bắn hết hạn, triển vọng gia hạn đang giảm nhanh chóng. Theo phân tích của ZestLab, có ba kịch bản có thể xảy ra.
Kịch bản 1: Gia hạn ngừng bắn
25%Pakistan trung gian thành công, hai bên đồng ý gia hạn thêm 1-2 tuần để tiếp tục đàm phán.
Kịch bản 2: Leo thang hạn chế
50%Ngừng bắn hết hạn, hai bên quay lại đối đầu hạn chế trên biển nhưng tránh xung đột toàn diện.
Kịch bản 3: Xung đột toàn diện
25%Trump thực hiện lời đe dọa tấn công cơ sở hạ tầng Iran, Iran trả đũa, xung đột lan rộng.
Câu hỏi thường gặp
Giải đáp những câu hỏi quan trọng về tình hình Mỹ-Iran.