Những khám phá khoa học đáng chú ý nhất tháng 4

Nghiên cứu mới công bố trên Nature cho thấy tốc độ mất băng ở Nam Cực đang vượt xa các mô hình dự đoán hiện tại. Các thềm băng khổng lồ ở Tây Nam Cực đang tan chảy nhanh hơn 40% so với ước tính trước đó, đe dọa đẩy nhanh mực nước biển dâng toàn cầu.

Phát hiện này có ý nghĩa sâu rộng đối với hàng trăm triệu người sống ở các vùng ven biển trên toàn thế giới. Các nhà khoa học cảnh báo rằng điểm tới hạn (tipping point) có thể đến sớm hơn dự kiến, khi mất băng trở thành quá trình không thể đảo ngược.

Một nhóm nghiên cứu quốc tế đã chứng minh rằng lõi bên trong của Trái Đất chứa lượng hydrogen tương đương 9 đại dương. Phát hiện này thay đổi hoàn toàn hiểu biết về thành phần hóa học và lịch sử hình thành hành tinh chúng ta.

Bằng cách phân tích sóng địa chấn xuyên qua lõi Trái Đất với độ chính xác chưa từng có, các nhà khoa học phát hiện rằng hydrogen bị 'khóa' trong cấu trúc tinh thể sắt ở áp suất và nhiệt độ cực cao. Phát hiện này cũng gợi ý rằng nhiều hành tinh đá khác trong vũ trụ có thể chứa nguồn nước ẩn tương tự.

Các nhà vật lý lý thuyết đã xác nhận rằng cấu trúc không-thời gian ở cấp độ Planck có thể mang tính chất quasicrystal -- một dạng trật tự phi tuần hoàn nhưng có tính đối xứng đặc biệt. Khám phá này mở ra hướng tiếp cận hoàn toàn mới trong nỗ lực thống nhất thuyết tương đối rộng và cơ học lượng tử.

Quasicrystal, lần đầu tiên được phát hiện trong vật liệu vào năm 1984 bởi Dan Shechtman (giải Nobel 2011), có trật tự nhưng không lặp lại theo chu kỳ. Việc tìm thấy cấu trúc tương tự trong chính kết cấu không-thời gian có thể giúp giải thích vì sao vũ trụ có cấu trúc phức tạp như ta quan sát.

Các nhà sinh vật biển ghi nhận cá voi xám (Eschrichtius robustus) đang thay đổi đường di cư truyền thống, di chuyển xa hơn về phía bắc so với bất kỳ thời điểm nào được ghi nhận trước đây. Hiện tượng này liên quan trực tiếp đến sự ấm lên của đại dương Bắc Cực, khiến nguồn thức ăn (amphipod) di chuyển về vùng nước lạnh hơn.

Sự thay đổi hành vi này phản ánh chuỗi phản ứng dây chuyền trong hệ sinh thái biển: khí hậu ấm lên thay đổi phân bố thực vật phù du, ảnh hưởng đến động vật phù du, và cuối cùng buộc các loài lớn phải thích nghi hoặc đối mặt với suy giảm quần thể.