Giáo hoàng Leo XIV: 'Tôi không sợ Trump' trong tranh cãi chiến tranh Iran

Cuộc đối đầu giữa Giáo hoàng Leo XIV và Tổng thống Donald Trump leo thang nhanh chóng trong tuần đầu tiên của tháng 4 năm 2026, đánh dấu một trong những cuộc đụng độ công khai chưa từng có giữa một tổng thống Mỹ đương nhiệm và người đứng đầu Giáo hội Công giáo La Mã. Điều khiến cuộc xung đột này đặc biệt đáng chú ý: cả hai đều là người Mỹ.

Giáo hoàng Leo XIV — sinh ra với tên Robert Francis Prevost tại Chicago, được bầu làm giáo hoàng vào tháng 5 năm 2025 — đã thể hiện sự sẵn sàng đối đầu với quyền lực chính trị mà nhiều người tiền nhiệm của ngài đã tránh. Khi cuộc xung đột Mỹ-Iran tiếp tục leo thang, ngài đã chọn sử dụng quyền lực đạo đức của Vatican để thách thức trực tiếp chính sách quân sự của Washington.

Vào ngày 8 tháng 4, Giáo hoàng Leo XIV đã dành một phần đáng kể trong buổi tiếp kiến chung hàng tuần để nói về cuộc xung đột Iran. Ngài mô tả những lời kêu gọi hủy diệt nền văn minh Iran là "điều hoàn toàn không thể chấp nhận" và nhấn mạnh rằng bất kỳ giải pháp quân sự nào cũng phải bảo toàn mạng sống dân thường. Đây không chỉ là lời kêu gọi hòa bình chung chung — mà là một lời lên án cụ thể đối với chính sách được một số quan chức Mỹ ủng hộ.

Hai ngày sau, ngài mở rộng phạm vi chỉ trích sang chính sách nhập cư, đặt câu hỏi liệu việc tự xưng "bảo vệ sự sống" có thể đi đôi với việc chia cắt gia đình và trục xuất hàng loạt. "Bảo vệ sự sống không dừng lại khi sinh ra," ngài nói.

Tổng thống Trump đáp trả bằng một loạt bài đăng trên mạng xã hội vào ngày 12 tháng 4, gọi những lời kêu gọi hòa bình của Giáo hoàng là "khủng khiếp cho chính sách đối ngoại" và cáo buộc giáo hoàng can thiệp vào công việc của Mỹ. Giọng điệu của các bài đăng được các nhà phân tích mô tả là bất thường trong quan hệ ngoại giao Mỹ-Vatican.

Trước đó một ngày, vào ngày 11 tháng 4, Trump đã đăng một hình ảnh do AI tạo trên Truth Social mô tả ông trong hình ảnh giống Chúa Kitô, theo báo cáo của nhiều hãng truyền thông. Bài đăng bị các lãnh đạo tôn giáo thuộc nhiều giáo phái lên án và bị xóa trong vài giờ. Tuy nhiên, ảnh chụp màn hình đã được xem ước tính 40 triệu lượt trước khi bài đăng bị gỡ.

Lời kêu gọi hòa bình của Giáo hoàng Leo XIV không phải là một hành động bộc phát. Vatican đã duy trì các kênh ngoại giao với Iran từ lâu, và Giáo hội Công giáo có lịch sử lâu dài trong việc làm trung gian hòa giải — từ Cuba đến Colombia, từ Mozambique đến Bắc Ireland.

Cuộc xung đột Mỹ-Iran, bao gồm cả việc phong tỏa eo biển Hormuz, đã đẩy giá dầu lên trên 115 USD/thùng và gây ra bất ổn kinh tế toàn cầu, theo các nguồn tin. Giáo hoàng nhấn mạnh rằng hậu quả nhân đạo của chiến tranh không thể được biện minh bằng các mục tiêu địa chính trị.

Chuyến thăm châu Phi của Giáo hoàng Leo XIV bắt đầu tại Algeria vào ngày 13 tháng 4 được lên kế hoạch từ nhiều tháng trước, nhưng bối cảnh chính trị đã khiến nó mang ý nghĩa mới. Bằng cách bắt đầu từ một quốc gia đa số Hồi giáo, ngài gửi đi thông điệp rõ ràng về đối thoại liên tôn giáo — một sự tương phản rõ nét với luận điệu "đụng độ văn minh" đang thống trị Washington.

Châu Phi là nơi có dân số Công giáo tăng nhanh nhất thế giới, với ước tính 250 triệu người Công giáo và con số này dự kiến sẽ tăng gấp đôi vào năm 2050. Chuyến thăm của Leo XIV không chỉ là ngoại giao — mà còn là chiến lược cho tương lai của Giáo hội.

Mối quan hệ giữa Giáo hội Công giáo và chính trị Mỹ luôn phức tạp. Cử tri Công giáo chiếm khoảng 22% cử tri Mỹ và không nghiêng hẳn về đảng nào. Họ bị chia rẽ giữa các vấn đề như phá thai (nghiêng Cộng hòa) và công bằng xã hội/nhập cư (nghiêng Dân chủ). Giáo hoàng Leo XIV, với tư cách là giáo hoàng gốc Mỹ đầu tiên, có tiếng nói độc nhất trong cuộc tranh luận này.

Khi ngài thách thức cả lập trường chiến tranh Iran và chính sách nhập cư, ngài đang thực chất thách thức cả hai đảng — đây không đơn giản là một cuộc đối đầu cá nhân với Trump, mà là một việc định vị lại vai trò của Giáo hội trong đời sống công cộng Mỹ.

Việt Nam là nơi có cộng đồng Công giáo lớn thứ hai ở Đông Nam Á, với khoảng 7 triệu người. Cuộc đối đầu giữa Giáo hoàng Leo XIV và Trump được theo dõi sát sao, đặc biệt vì các bài giảng hòa bình của ngài được phát sóng trực tiếp tại nhiều giáo xứ trên cả nước.

Lập trường của Giáo hoàng về hòa bình và nhân quyền cũng vang vọng trong bối cảnh quan hệ Việt Nam-Vatican đang ấm lên, sau chuyến thăm lịch sử của đại diện Vatican tới Hà Nội năm 2024. Nhiều giáo dân Việt Nam xem sự thách thức của Leo XIV như một biểu tượng của một Giáo hội sẵn sàng lên tiếng vì những người dễ bị tổn thương.