Learning Resources, Inc.
kiện Trump
Vào ngày 20 tháng 2 năm 2026, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ ban hành phán quyết lịch sử trong vụ Learning Resources, Inc. kiện Trump (607 U.S. ___ 2026), phán quyết với tỷ lệ 6–3 rằng Đạo luật Quyền Hạn Kinh Tế Khẩn Cấp Quốc Tế (IEEPA) không trao cho tổng thống quyền áp thuế quan.
Chánh án John Roberts viết ý kiến đa số trong một liên minh lưỡng đảng bất thường, được gia nhập bởi các Thẩm phán Sotomayor, Kagan, Gorsuch, Kavanaugh và Barrett. Ý kiến đa số lập luận rõ ràng: IEEPA trao quyền 'điều tiết' các giao dịch kinh tế trong tình trạng khẩn cấp quốc gia, nhưng 'điều tiết' có nghĩa là kiểm soát hoặc quản lý — không phải đánh thuế hoặc tạo ra doanh thu.
Phán quyết cũng nhấn mạnh đến lịch sử hành pháp: trong gần 50 năm kể từ khi IEEPA được ban hành, không một tổng thống nào đọc đạo luật này là trao quyền áp thuế quan. Sự thiếu vắng tiền lệ này, Tòa án lưu ý, cho thấy rõ ràng ý định của Quốc hội khi ban hành IEEPA. Xem thêm phân tích về cuộc chiến thương mại thuế quan của Trump.
"IEEPA contains no reference to tariffs or duties. Until now no President has read IEEPA to confer such power."
Phạm Vi Của Thuế Quan IEEPA
Từ tháng 4 năm 2025, thuế quan IEEPA của Trump bao phủ hầu hết hàng nhập khẩu vào Mỹ — tác động đến mọi người tiêu dùng, nhà sản xuất và đối tác thương mại.
IEEPA áp dụng cho hàng nghìn tỷ USD hàng nhập khẩu từ hơn 90 quốc gia.
Hàng hóa Trung Quốc phải chịu mức thuế cộng dồn lên tới 145% dưới nhiều cơ sở pháp lý.
Nghiên cứu của Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia ước tính gánh nặng thuế quan với gia đình Mỹ.
Hầu hết các quốc gia chịu thuế quan 10%, với mức cao hơn cho các 'vi phạm thương mại'.
Tình trạng khẩn cấp IEEPA áp dụng gần như phổ quát, thay thế các mức thuế MFN thông thường.
Trong gần 50 năm tồn tại của IEEPA, không một tổng thống nào từng đọc nó là trao quyền áp thuế.
Hơn $200 Tỷ
Tiền Hoàn Thuế
Kể từ tháng 4 năm 2025, các nhà nhập khẩu Mỹ đã nộp hơn 200 tỷ USD tiền thuế quan IEEPA — một nguồn doanh thu liên bang khổng lồ hiện đang bị tranh chấp pháp lý. Tòa án Tối cao bãi bỏ thuế quan, nhưng câu hỏi liệu các nhà nhập khẩu có được hoàn tiền vẫn chưa được giải quyết.
Tòa án đã giao các câu hỏi hoàn thuế cho Tòa án Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (CIT). Chính phủ lập luận rằng phán quyết không có hiệu lực hồi tố — tức là không thể hoàn thuế. Các nhà nhập khẩu, được đại diện bởi các hãng luật lớn, đang phản bác rằng thuế thu bất hợp pháp phải được hoàn trả.
Ngành bán lẻ ước tính hơn 45.000 công ty có thể đủ điều kiện yêu cầu hoàn thuế. Nếu được chấp thuận đầy đủ, đây sẽ là vụ hoàn thuế liên bang lớn nhất trong lịch sử Mỹ — vượt qua cả việc hoàn thuế thu nhập sau những thay đổi lập pháp quan trọng.
Tất cả thuế quan áp theo thẩm quyền IEEPA bị bãi bỏ từ ngày 20 tháng 2 năm 2026.
Vụ kiện đang diễn ra tại CIT. Chính phủ phản đối trách nhiệm; các nhà nhập khẩu phản bác. Dự kiến mất nhiều năm.
Thuế thép/nhôm (Điều 232) và thuế Trung Quốc (Điều 301) không bị ảnh hưởng bởi phán quyết.
Trump ngay lập tức viện dẫn Điều 122 cho thuế quan toàn cầu 10% trong 150 ngày, với kế hoạch tăng lên 15%.
Điều 122: Phản Ứng Tức Thì
Trong vòng vài giờ sau phán quyết, Tổng thống Trump đã ký sắc lệnh hành pháp viện dẫn Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Không giống IEEPA, Điều 122 được thiết kế rõ ràng để giải quyết tình trạng khẩn cấp về cán cân thanh toán và — quan trọng nhất — đã có đề cập rõ ràng đến thuế quan.
Tuy nhiên, Điều 122 có những hạn chế quan trọng mà IEEPA không có: mức thuế quan tối đa 15%, thời hạn tối đa 150 ngày (có thể gia hạn với sự chấp thuận của Quốc hội), và yêu cầu phải có bằng chứng thực sự về tình trạng khẩn cấp cán cân thanh toán.
Trump báo hiệu ý định tăng mức thuế từ 10% lên 15% (mức tối đa theo Điều 122) trước khi cửa sổ 150 ngày đóng lại. Các nhà phân tích pháp lý lưu ý rằng Điều 122 cũng có thể bị thách thức tại tòa án nếu chính phủ không thể chứng minh tình trạng khẩn cấp cán cân thanh toán hợp lệ. Xem thêm về thặng dư thương mại Trung Quốc 2026.
Tác Động Kinh Tế Theo Ngành
Chất bán dẫn, điện thoại thông minh, máy tính xách tay — giá dự kiến giảm ngay khi thuế quan với chip (lên tới 50%) được bãi bỏ.
Phụ tùng ô tô từ Mexico/Canada chịu thuế quan nặng. Phán quyết làm gián đoạn chuỗi cung ứng nhưng giảm chi phí cho các nhà lắp ráp Mỹ.
Thuế quan trả đũa với hàng nông sản xuất khẩu Mỹ (đậu tương, thịt lợn, ngô) từ Trung Quốc/EU có thể giảm khi căng thẳng ngoại giao dịu đi.
Hàng gia dụng, quần áo, đồ chơi — người tiêu dùng Mỹ ước tính trả thêm 1.200 USD mỗi hộ gia đình mỗi năm do thuế quan.
Phụ tùng máy bay và dịch vụ bảo trì, sửa chữa, đại tu nhập khẩu bị đánh thuế. Các hãng hàng không đối mặt với mức tăng chi phí đáng kể.
Thuế quan riêng theo Điều 232 vẫn có hiệu lực — chỉ thuế quan IEEPA bị bãi bỏ. Thuế thép/nhôm tiếp tục được duy trì.
Các nhà kinh tế ước tính việc bãi bỏ thuế quan IEEPA có thể giảm CPI khoảng 0,8–1,2 điểm phần trăm trong dài hạn. Tuy nhiên, thuế quan Điều 122 thay thế ở mức 10–15% vẫn có thể gây áp lực lạm phát đáng kể. Cục Dự trữ Liên bang đang theo dõi chặt chẽ các tín hiệu giá cả.
Thế Giới Phản Ứng Như Thế Nào
Các thủ đô thế giới đã phản ứng ngay lập tức — và đáng chú ý nhất là Ấn Độ và EU đã ký kết hiệp định thương mại tự do lịch sử có hiệu lực từ tháng 3 năm 2026.
Hoan nghênh phán quyết. Chủ tịch EC gọi đây là 'sự tái khẳng định rằng luật thương mại quốc tế phải được tôn trọng.' Đẩy nhanh đàm phán FTA Ấn Độ-EU.
Lạc quan thận trọng. Bắc Kinh ghi nhận thuế quan IEEPA (lên tới 145%) đã bị bãi bỏ nhưng bày tỏ lo ngại về thuế Điều 122 thay thế và các khoản thuế Điều 301 còn lại.
Nhẹ nhõm cho các đối tác USMCA. Trudeau kêu gọi 'một chương mới trong thương mại Bắc Mỹ.' Đồng peso Mexico tăng 3% vào ngày có phán quyết.
Nắm lấy cơ hội để hoàn tất FTA EU-Ấn Độ. Thủ tướng Modi gọi đây là 'cột mốc cho trật tự thương mại toàn cầu dựa trên quy tắc.' FTA được ký vào tháng 3 năm 2026.
Tổng Giám đốc Ngozi Okonjo-Iweala: 'Phán quyết này khôi phục niềm tin vào hệ thống thương mại đa phương.' 47 ban hội thẩm tranh chấp WTO đang chờ xử lý có thể được rút lại.
Được ký kết vào tháng 3 năm 2026 trong bối cảnh bất ổn thuế quan Mỹ, Hiệp định Thương mại Tự do Ấn Độ–EU bao phủ khoảng 2 tỷ người và chiếm gần 25% GDP toàn cầu. Đây là khu vực thương mại tự do lớn nhất từng được tạo ra, vượt qua cả USMCA và CPTPP về quy mô dân số và kinh tế. Hiệp định này đánh dấu sự chuyển dịch lịch sử của chuỗi cung ứng toàn cầu ra khỏi sự phụ thuộc vào thị trường Mỹ.
Từ IEEPA 1977 Đến Phán Quyết 2026
Đạo luật Quyền Hạn Kinh Tế Khẩn Cấp Quốc Tế được Tổng thống Carter ký ban hành. Mục đích là trừng phạt kinh tế và đóng băng tài sản, không phải thuế quan.
Nhiệm kỳ đầu của Trump có sử dụng IEEPA hạn chế. Chưa có tổng thống nào từng áp thuế quan theo IEEPA.
Trump viện dẫn IEEPA để áp thuế quan toàn diện: 10–145% với Trung Quốc, 10–20% với hầu hết các quốc gia, viện dẫn tình trạng khẩn cấp quốc gia.
Learning Resources, Inc. và các nhà nhập khẩu khác đệ đơn kiện lên tòa án liên bang, lập luận IEEPA không cho phép áp thuế quan.
Tòa án Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ phán quyết thuế quan là bất hợp pháp. Chính phủ kháng cáo trực tiếp lên Tòa án Tối cao.
Tòa án Tối cao đồng ý xét xử vụ Learning Resources, Inc. kiện Trump theo thủ tục rút gọn do tính cấp thiết kinh tế.
Các thẩm phán thuộc nhiều xu hướng tư tưởng bày tỏ hoài nghi sâu sắc về quyền đơn phương áp thuế quan của tổng thống.
Chánh án Roberts viết ý kiến đa số. IEEPA không trao quyền áp thuế quan. Phán quyết lưỡng đảng mang tính lịch sử.
Bước Tiếp Theo Trong Chính Sách Thương Mại
- Các thành viên Quốc hội đang dự thảo luật để trao quyền áp thuế quan rõ ràng cho tổng thống
- Đảng Cộng hòa muốn luật hóa quyền IEEPA; đảng Dân chủ phản đối
- Bất kỳ luật mới nào cũng phải đối mặt với thử thách hiến pháp về ủy quyền
- Nhà nhập khẩu đang đệ đơn yêu cầu hoàn thuế tại Tòa án Thương mại Quốc tế
- Thuế quan Điều 122 có thể bị thách thức nếu không có bằng chứng cán cân thanh toán
- Thuế quan Điều 301 (Trung Quốc) đang được điều tra riêng
- Mỹ có thể cần tái khởi động các cuộc đàm phán thương mại song phương
- FTA Ấn Độ–EU định hình lại động lực đàm phán toàn cầu
- Trung Quốc, Canada, Mexico đang thăm dò các điều khoản thương mại mới
Giải Đáp Thắc Mắc
Xem them: Thue quan Trump · Khung hoang eo bien Hormuz
Nguồn & Đọc Thêm
- Supreme Court strikes down tariffs — SCOTUSblog
- Learning Resources, Inc. v. Trump — Wikipedia
- The Supreme Court Ends IEEPA Tariffs — Skadden
- Supreme Court IEEPA Ruling: Implications for Civil Aviation — Holland & Knight
- Brookings experts on the Supreme Court's tariff decision — Brookings Institution
Photo: ZestLab Archive
Cùng chủ đề— Thuế quan Trump 2026: Chiến tranh thương mại ảnh hưởng xuất khẩu Việt Nam
Khám phá công cụ ZestLab
Từ khóa liên quan
Theo dõi xu hướng mới nhất
Bookmark trang này và quay lại thường xuyên để cập nhật thông tin mới nhất.