Ảnh: Unsplash — Cảnh đường phố đô thị Trung Đông
Ngòi nổ: Vụ ám sát Khamenei
Cuộc chiến I-xra-en–Li-băng năm 2026 bắt đầu từ sự kiện làm rung chuyển toàn bộ Trung Đông: vụ ám sát Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei ngày 28 tháng 2, 2026. Mỹ và I-xra-en bị quy trách nhiệm về vụ tấn công này, khiến Iran và lực lượng dân quân đồng minh đồng loạt phản công theo chuỗi leo thang đã được cảnh báo từ trước.
Ngày 2 tháng 3, 2026, Hezbollah — lực lượng vũ trang mạnh nhất trong lịch sử Li-băng — đã phóng hơn 200 tên lửa và drone vào lãnh thổ I-xra-en trong đợt tấn công phối hợp cùng Iran. Đây là vụ khai hỏa quy mô lớn nhất từ phía Hezbollah kể từ cuộc chiến năm 2006. Cuộc xung đột này là một phần của cuộc chiến tranh Mỹ–Iran rộng lớn hơn bùng nổ từ ngày 28 tháng 2 — xem thêm tại cuộc chiến Mỹ–Iran 2026.
Sức mạnh quân sự Hezbollah năm 2026
Hezbollah năm 2026 không còn là lực lượng du kích đơn thuần của thập niên 1990. Với kho vũ khí ước tính 150.000 tên lửa và rocket, bao gồm các loại tầm trung có thể bắn tới Tel Aviv và Haifa, tổ chức này được coi là lực lượng phi nhà nước mạnh nhất thế giới về hỏa lực. Đợt 100+ rocket bắn vào một ngày vào Ramat David, Meron và Camp Yitzhak cho thấy khả năng tấn công bão hòa có thể vượt qua hệ thống Iron Dome.
Ngoài tên lửa, Hezbollah còn triển khai drone tự sát, lực lượng bộ binh tinh nhuệ được huấn luyện tại I-rắc và Xi-ri, cùng mạng lưới đường hầm xuyên biên giới vào lãnh thổ I-xra-en — một bài học được rút ra từ cuộc xâm lược năm 2006.
Mục tiêu của I-xra-en: Tại sao lại tấn công ngay lúc này?
I-xra-en bắt đầu chiến dịch tấn công trên bộ vào ngày 16 tháng 3, 2026, với mục tiêu rõ ràng: chiếm toàn bộ lãnh thổ phía nam sông Litani nhằm tạo vùng đệm an ninh 30 km. Đây sẽ là cuộc xâm lược quy mô nhất kể từ năm 2006. Theo thông tin rò rỉ được Axios xác nhận, kế hoạch tác chiến bao gồm giải giáp vũ khí của Hezbollah tại khu vực này và thiết lập hiện diện quân sự lâu dài.
Kể từ lệnh ngừng bắn tháng 11/2024 đến tháng 3/2026, I-xra-en vẫn tiến hành các cuộc tấn công gần như hàng ngày vào Li-băng bất chấp thỏa thuận hòa bình — điều Beirut coi là vi phạm trắng trợn. Việc Hezbollah khai hỏa ngày 2/3 đã trao cho I-xra-en cái cớ quân sự và chính trị để tiến hành chiến dịch tấn công toàn diện mà ban lãnh đạo nước này đã lên kế hoạch từ trước.
Dòng thời gian xung đột
Mỹ và I-xra-en ám sát Lãnh tụ tối cao Iran Khamenei — châm ngòi cho toàn bộ chuỗi xung đột khu vực.
Hezbollah phóng hơn 200 tên lửa và drone vào I-xra-en — cuộc tấn công phối hợp lớn nhất kể từ năm 2006. Iran bắn đợt tên lửa đạn đạo song hành.
Không quân I-xra-en tấn công hàng loạt mục tiêu ở Li-băng, bao gồm khách sạn Ramada tại trung tâm Beirut — giết chết 4 chỉ huy Lực lượng Quds Iran.
Hezbollah bắn 100+ tên lửa trong một đợt vào các căn cứ quân sự I-xra-en: Ramat David, Meron, Camp Yitzhak.
Rò rỉ thông tin: I-xra-en lên kế hoạch chiếm toàn bộ lãnh thổ phía Nam sông Litani — vùng đệm 30 km.
I-xra-en chính thức mở chiến dịch tấn công trên bộ vào miền Nam Li-băng — cuộc xâm lược quy mô lớn nhất kể từ năm 2006.
LHQ cảnh báo thảm họa nhân đạo; Pháp triển khai máy bay Rafale đến UAE; I-xra-en bị cáo buộc tấn công trung tâm y tế Burj Qalaouiyah.
Số thương vong vượt 820 người tử vong, ~1 triệu người phải di tản (19% dân số). Đàm phán ngừng bắn chưa có kết quả.
Tác động đến dân thường: 1 triệu người phải di tản
Tính đến ngày 18 tháng 3, 2026, hơn 820 người đã thiệt mạng tại Li-băng và khoảng 1 triệu người phải rời bỏ nhà cửa — tương đương 19% tổng dân số của đất nước này. Làn sóng di tản này vượt qua mức 800.000 người trong cuộc chiến tháng 7–8/2006, biến đây trở thành cuộc khủng hoảng nhân đạo tồi tệ nhất trong lịch sử Li-băng hiện đại.
Đặc biệt nghiêm trọng là vụ tấn công vào trung tâm y tế tại Burj Qalaouiyah, nơi 12 nhân viên y tế bị thiệt mạng. Cuộc tấn công nhắm vào cơ sở hạ tầng y tế được Tổ chức Y tế Thế giới và Ủy ban Chữ thập đỏ Quốc tế lên án là vi phạm nghiêm trọng luật nhân đạo quốc tế.
Beirut và các thành phố phía nam Li-băng đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng về lương thực, nước uống và dịch vụ y tế. Các bệnh viện đang quá tải trong khi nguồn cung y tế ngày càng cạn kiệt do đường tiếp tế bị chặn. Xem thêm về tác động kinh tế khu vực qua giá dầu leo thang 2026.
Phản ứng quốc tế
Mối liên hệ với cuộc chiến Mỹ–Iran
Cuộc chiến tại Li-băng không thể tách rời khỏi bức tranh chiến lược lớn hơn: cuộc đối đầu trực diện Mỹ–Iran bắt đầu từ ngày 28 tháng 2, 2026. Vụ ám sát Khamenei là sự kiện khai màn, còn Li-băng trở thành chiến trường ủy nhiệm nơi Iran phản công thông qua Hezbollah — lực lượng vũ trang lớn nhất trong mạng lưới đồng minh khu vực của Tehran, còn gọi là "Trục Kháng chiến".
Với các cụm tàu sân bay Mỹ hiện diện ở Địa Trung Hải và I-xra-en đang tiến hành tấn công trên bộ, nguy cơ leo thang thành xung đột toàn khu vực là hoàn toàn thực tế. Các nhà phân tích tại IISS và Brookings cảnh báo đây có thể là điểm khởi đầu của một trật tự địa chính trị mới ở Trung Đông.
Triển vọng ngừng bắn và đàm phán
Tính đến ngày 18 tháng 3, 2026, mọi nỗ lực ngoại giao để đạt được lệnh ngừng bắn đều chưa đạt kết quả. Pháp — với vai trò lịch sử tại Li-băng qua Hiệp ước bảo hộ — đang tích cực điều phối các cuộc đàm phán cùng Qatar và Ai Cập. Tuy nhiên I-xra-en tuyên bố sẽ không dừng chiến dịch trước khi đạt được các mục tiêu quân sự, và Hezbollah từ chối đàm phán khi còn đang trong giao tranh.
Tiền lệ lịch sử cho thấy lý do để lo ngại: lệnh ngừng bắn tháng 11/2024 — được dàn xếp sau Cuộc chiến năm 2024 kéo dài 60 ngày — đã sụp đổ sau chưa đầy 16 tháng, trong bối cảnh I-xra-en liên tục tấn công Li-băng bất chấp cam kết hòa bình. Liên Hợp Quốc đang kêu gọi áp dụng lại Nghị quyết 1701 (2006) với cơ chế giám sát mạnh hơn.
Bối cảnh lịch sử: Các cuộc chiến Li-băng từ 2006
Một điểm khác biệt quan trọng của năm 2026 là bối cảnh khu vực rộng lớn hơn: lần đầu tiên, I-xra-en đồng thời đối đầu với Iran trực tiếp (không qua ủy nhiệm) trong khi tiến hành chiến dịch tấn công quy mô lớn tại Li-băng. Theo Wikipedia, đây được các nhà sử học quân sự coi là tình huống chiến lược chưa có tiền lệ trong lịch sử hiện đại Trung Đông.
Hệ lụy khu vực đối với ổn định Trung Đông
- ▸Li-băng đứng trước nguy cơ sụp đổ nhà nước hoàn toàn — nền kinh tế đã kiệt sức từ khủng hoảng 2019 nay không còn khả năng hấp thu thêm một cuộc chiến.
- ▸Giá dầu thô toàn cầu tăng vọt, ảnh hưởng trực tiếp đến Eo biển Hormuz và nguồn cung từ vùng Vịnh.
- ▸Syria và Iraq có thể trở thành các mặt trận thứ cấp khi Iran kích hoạt thêm các lực lượng ủy nhiệm.
- ▸Cộng đồng người Li-băng hải ngoại (Pháp, Úc, Mỹ, Brazil) đang tạo áp lực ngoại giao lớn lên chính phủ các nước này.
- ▸Hệ thống phòng thủ tên lửa của I-xra-en đứng trước áp lực tối đa — mỗi đợt tấn công bão hòa từ Hezbollah tiêu tốn hàng chục triệu USD đạn chặn.