Chiến tranh bắt đầu như thế nào: Các cuộc tấn công ngày 28 tháng 2
Vào ngày 28 tháng 2 năm 2026, Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công bất ngờ quy mô lớn nhắm vào cơ sở hạt nhân và chương trình tên lửa đạn đạo của Iran. Trong loạt không kích đầu tiên, Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei đã thiệt mạng — một sự kiện được các nhà phân tích mô tả là thay đổi căn bản bối cảnh địa chính trị của Trung Đông.
Theo Wikipedia, chiến dịch tuyên bố mục tiêu kép: phá hủy năng lực hạt nhân và tên lửa của Tehran, đồng thời tạo điều kiện cho thay đổi chế độ. Trong vòng chưa đầy 72 giờ đầu tiên, Israel đã tiến hành hơn 7.600 cuộc không kích vào Iran và thêm 1.100 cuộc tại Lebanon, theo dõi bởi Wikipedia về Chiến tranh Iran 2026.
Mặc dù Tổng thống Trump tuyên bố quân đội Iran đã bị "tiêu diệt", ông từ chối tuyên bố tình trạng chiến tranh chính thức theo Điều 5 Hiến pháp Mỹ, tạo ra một mâu thuẫn pháp lý và chính trị đang được Quốc hội tranh luận. Xem thêm về diễn biến chiến tranh Israel-Lebanon trong cùng thời kỳ.
Bản đồ chiến dịch quân sự (mô tả)
7.600+ cuộc không kích của Israel. Các mục tiêu ưu tiên: Natanz, Fordow, Isfahan, Bushehr. Hơn 1.444 người thiệt mạng.
1.100+ cuộc không kích kể từ ngày 28/2. Nhắm vào cơ sở hạ tầng Hezbollah ở miền Nam Lebanon và vùng ngoại ô Beirut.
Iran tấn công căn cứ Al Minhad và cảng Fujairah. Pháp triển khai Rafale để bảo vệ UAE.
Iran phóng drone Shahed qua Vịnh Ba Tư. Nguy cơ cao với các tuyến vận chuyển dầu qua Eo biển Hormuz.
Dòng thời gian chiến sự
Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công bất ngờ vào Iran. Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei thiệt mạng trong loạt không kích đầu tiên.
Iran phản công, nhắm vào căn cứ không quân Al Minhad tại UAE (có lực lượng Úc đóng quân) và đầu mối dầu mỏ Fujairah. Shahed drones bay qua Vịnh Ba Tư.
Pháp triển khai máy bay chiến đấu Rafale đến UAE để đối phó với các cuộc tấn công của Iran vào lãnh thổ UAE.
Mỹ không kích trường tiểu học dành cho nữ sinh ở Minab, Iran — hơn 170 người chết, chủ yếu là học sinh. Lầu Năm Góc mở cuộc điều tra.
Joe Kent, Giám đốc Trung tâm Chống khủng bố Mỹ, từ chức vì phản đối cuộc chiến. Ngoại trưởng Iran tuyên bố: "Chúng tôi chưa bao giờ yêu cầu ngừng bắn".
Ngày thứ 18: Tổng thống Trump yêu cầu Trung Quốc hoãn cuộc gặp với Chủ tịch Tập Cận Bình "khoảng một tháng" do tình hình Iran.
Vụ ném bom trường tiểu học Minab: Tranh cãi quốc tế
Vụ không kích của Mỹ vào trường tiểu học nữ sinh ở Minab, Iran đã giết chết hơn 170 người, phần lớn là học sinh tiểu học. Đây là sự kiện gây thương vong lớn nhất trong một cuộc tấn công đơn lẻ kể từ khi chiến tranh bắt đầu.
Vụ tấn công xảy ra vào ngày 14 tháng 3 và ngay lập tức gây ra làn sóng phản đối quốc tế. Bộ Quốc phòng Mỹ (Lầu Năm Góc) đã mở cuộc điều tra, với các chỉ dẫn ban đầu cho thấy lực lượng Mỹ có thể chịu trách nhiệm về cuộc tấn công, theo báo cáo của Democracy Now.
Sự kiện này đã làm tăng áp lực lên Quốc hội Mỹ về việc phê duyệt hoặc giám sát chính thức các hoạt động quân sự. Ủy ban Đối ngoại Thượng viện đã triệu tập điều trần khẩn cấp sau vụ tấn công. Vụ ném bom cũng làm dấy lên câu hỏi về luật nhân đạo quốc tế và trách nhiệm pháp lý theo luật chiến tranh.
Phản công của Iran: Tấn công xuyên khu vực
Iran không phản ứng bằng cách yêu cầu ngừng bắn. Thay vào đó, các lực lượng Iran đã mở rộng xung đột ra khỏi biên giới, tấn công vào các đồng minh và đối tác của Mỹ trong khu vực. Căn cứ không quân Al Minhad tại UAE — nơi đóng quân của lực lượng Úc — bị tấn công bằng tên lửa và drone. Đầu mối dầu mỏ Fujairah tại UAE cũng bị tấn công, gây ra vụ cháy lớn làm gián đoạn xuất khẩu dầu mỏ.
Iran đã phóng drone Shahed qua Vịnh Ba Tư, tạo ra rủi ro trực tiếp cho các tuyến vận chuyển thương mại và quân sự. Ngoại trưởng Iran xác nhận rõ ràng lập trường của Tehran: "Chúng tôi chưa bao giờ yêu cầu ngừng bắn". Đọc thêm về tác động kinh tế tại trang giá dầu thô 2026.
Cuộc chiến đã cướp đi sinh mạng của 7 quân nhân Mỹ tính đến ngày 18 tháng 3. Mặc dù đây là con số nhỏ so với thương vong của Iran, nhưng nó đặt ra áp lực chính trị đáng kể trong nước Mỹ. Theo báo cáo của Al Jazeera, các cuộc tấn công của Iran nhắm vào cơ sở hạ tầng quân sự và năng lượng, phản ánh chiến lược tiêu hao lực lượng Mỹ theo thời gian.
Chính trị nội bộ Mỹ: Từ chức và phản ứng Quốc hội
Ngày 17 tháng 3, Joe Kent — Giám đốc Trung tâm Chống khủng bố Mỹ — đã từ chức vì phản đối cuộc chiến. Đây là một trong những vụ từ chức cấp cao nhất trong bộ máy an ninh quốc gia kể từ khi chiến tranh bắt đầu, phản ánh sự chia rẽ nội bộ trong chính quyền Trump về mục tiêu và hướng đi của chiến dịch quân sự.
Quốc hội Mỹ đang tranh luận về việc có nên thông qua nghị quyết ủy quyền sử dụng vũ lực (AUMF) chính thức hay không. Nhiều thượng nghị sĩ từ cả hai đảng bày tỏ lo ngại về tính hợp hiến của chiến dịch — đặc biệt sau vụ tấn công trường học Minab. Một số nghị sĩ yêu cầu Lầu Năm Góc cung cấp bằng chứng về mục tiêu và quy trình phê duyệt không kích.
Tổng thống Trump khẳng định chính quyền hành pháp có đầy đủ thẩm quyền tiến hành chiến dịch. Ông mô tả kết quả là thành công và gọi quân đội Iran là "đã bị tiêu diệt", nhưng đồng thời tuyên bố không có kế hoạch tuyên bố chiến tranh chính thức.
Phản ứng quốc tế: Pháp, Úc, UAE
Sau khi Iran tấn công căn cứ Al Minhad tại UAE — nơi lực lượng Úc đóng quân — Pháp đã triển khai máy bay chiến đấu Rafale đến Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Đây là lần đầu tiên Pháp điều động lực lượng tham gia xung đột trực tiếp trong khu vực kể từ cuộc can thiệp tại Libya. Quyết định này phản ánh cam kết của Pháp đối với an ninh của các đối tác vùng Vịnh.
Australia xác nhận lực lượng của họ tại Al Minhad không có thương vong trong cuộc tấn công của Iran, nhưng chính phủ Úc đã đặt lực lượng vào trạng thái cảnh báo cao và tuyên bố xem xét lại sự hiện diện quân sự trong khu vực. UAE — mặc dù là quốc gia trung lập trong lịch sử — buộc phải phối hợp trực tiếp với liên quân phương Tây để bảo vệ lãnh thổ.
Theo Thư viện Hạ viện Anh, cuộc chiến đã tạo ra áp lực đáng kể lên NATO và các liên minh khu vực về việc xác định mức độ can thiệp phù hợp mà không leo thang thành xung đột toàn diện với Iran.
Tác động kinh tế: Dầu mỏ, chi phí chiến tranh và thị trường
Mỹ đã chi hơn 10 tỷ USD chỉ trong 2 tuần đầu của cuộc chiến — một tốc độ chi tiêu nhanh hơn đáng kể so với giai đoạn đầu của các cuộc xung đột trước đây tại Iraq và Afghanistan. Các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ tại Vịnh Ba Tư đã làm căng thẳng thêm nguồn cung dầu toàn cầu, đẩy giá dầu Brent tăng mạnh.
Eo biển Hormuz — tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu — đang đối mặt với nguy cơ gián đoạn nghiêm trọng. Các nhà phân tích thị trường cảnh báo rằng nếu Iran phong tỏa eo biển này, giá dầu có thể vượt ngưỡng 120 USD/thùng. Đọc thêm phân tích về biến động giá dầu năm 2026.
Ngoại giao: Trump hoãn gặp Tập Cận Bình
Một trong những diễn biến ngoại giao đáng chú ý nhất là quyết định của Tổng thống Trump yêu cầu phía Trung Quốc hoãn cuộc gặp thượng đỉnh với Chủ tịch Tập Cận Bình "khoảng một tháng" do tình hình căng thẳng tại Iran. Điều này cho thấy cuộc chiến đang ảnh hưởng trực tiếp đến lịch trình ngoại giao toàn cầu và các ưu tiên đối ngoại của Washington.
Trung Quốc không bình luận công khai về việc hoãn họp nhưng đã kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức thông qua các kênh ngoại giao tại Liên Hợp Quốc. Bắc Kinh có lợi ích kinh tế đáng kể tại Iran — bao gồm các hợp đồng dầu mỏ và cơ sở hạ tầng theo thỏa thuận 25 năm ký kết vào 2021 — khiến cuộc chiến trở thành mối lo ngại trực tiếp với lợi ích quốc gia Trung Quốc.
Chiến tranh có thể kết thúc như thế nào: Các kịch bản
Trung Quốc hoặc Qatar làm trung gian đàm phán, Iran chấp nhận đóng băng chương trình hạt nhân để đổi lấy việc dừng không kích. Khó khăn: Iran tuyên bố không xin ngừng bắn.
Mỹ tiếp tục không kích trong nhiều tháng, tương tự chiến dịch tại Afghanistan và Iraq. Iran duy trì chiến tranh tiêu hao qua lực lượng ủy nhiệm và tên lửa đạn đạo.
Iran kích hoạt mạng lưới ủy nhiệm toàn khu vực — Hezbollah, Houthi, Kataib Hezbollah. Nguy cơ xung đột lan rộng sang Iraq, Syria và Lebanon tăng cao.
Mục tiêu ban đầu của Mỹ và Israel. Các nhóm đối lập Iran nổi dậy trong bối cảnh quân đội suy yếu. Đây là kịch bản ít khả năng nhất trong ngắn hạn.
Bối cảnh lịch sử: Quân đội Mỹ ở Trung Đông
Chiến tranh Mỹ-Iran 2026 không xảy ra trong chân không. Mỹ đã duy trì sự hiện diện quân sự liên tục ở Trung Đông kể từ Chiến tranh Vùng Vịnh 1991. Căng thẳng Mỹ-Iran leo thang đáng kể sau khi Mỹ rút khỏi Thỏa thuận Hạt nhân Iran (JCPOA) năm 2018 và vụ ám sát Tướng Qasem Soleimani năm 2020.
Năm 2022, Iran tuyên bố sở hữu đủ uranium được làm giàu để chế tạo nhiều đầu đạn hạt nhân, mặc dù không công bố chế tạo vũ khí thực tế. Đây là yếu tố cốt lõi thúc đẩy quyết định tấn công phủ đầu của Washington và Tel Aviv vào tháng 2 năm 2026.
Lịch sử can thiệp quân sự của Mỹ tại Trung Đông — từ Iraq đến Afghanistan — cho thấy rằng các chiến dịch ban đầu thành công thường gặp khó khăn kéo dài trong giai đoạn ổn định hậu chiến. Các nhà phân tích lo ngại rằng ngay cả khi Mỹ đạt được các mục tiêu quân sự ngắn hạn, việc tái ổn định Iran sau cái chết của Khamenei đặt ra những thách thức chưa từng có.
Những điểm mấu chốt
- ▸Chiến tranh bắt đầu ngày 28/2/2026 — Mỹ và Israel tấn công bất ngờ vào Iran, giết chết Khamenei
- ▸7.600+ cuộc không kích của Israel; 1.444+ người thiệt mạng tại Iran (tính đến ngày 17/3)
- ▸Vụ ném bom trường học Minab (170+ học sinh tử vong) là sự kiện gây tranh cãi nhất
- ▸Mỹ đã chi hơn $10 tỷ trong 2 tuần đầu; Iran phản công vào UAE và Vịnh Ba Tư
- ▸Iran từ chối ngừng bắn; Joe Kent từ chức; Trump không tuyên bố chiến tranh chính thức
- ▸Trung Quốc bị yêu cầu hoãn gặp cấp cao; Pháp triển khai Rafale đến UAE