Photo: NBC News
Điểm chính
- Trump cho tờ Daily Telegraph biết ông đang 'cân nhắc nghiêm túc' rời NATO, gọi liên minh là 'con hổ giấy'.
- Luật Mỹ yêu cầu 2/3 Thượng viện hoặc Đạo luật Quốc hội để rút khỏi NATO; cần thông báo trước 1 năm.
- Tây Ban Nha đóng không phận; Ý từ chối căn cứ Sicily; Pháp chặn máy bay tiếp tế; Anh chỉ cho phép phòng thủ.
- Giá xăng Mỹ tăng 65% vượt $4/gallon; diesel tăng 91%. Dầu giảm dưới $100 rồi phục hồi.
- Trump tuyên bố chiến tranh Iran sẽ kết thúc trong 'hai đến ba tuần'; Iran phủ nhận yêu cầu ngừng bắn.
Trump Cân Nhắc Rời NATO
Trong cuộc phỏng vấn với tờ Daily Telegraph (qua Time) ngày 1 tháng 4 năm 2026, Tổng thống Trump tuyên bố ông đang "cân nhắc nghiêm túc" việc rút Hoa Kỳ khỏi NATO. Trump gọi liên minh quân sự lớn nhất thế giới là "con hổ giấy" sau khi nhiều thành viên châu Âu từ chối hỗ trợ chiến dịch quân sự tại Iran.
Phát biểu này đánh dấu lần đầu tiên một tổng thống Mỹ đương nhiệm công khai đe dọa rời NATO trong bối cảnh chiến tranh đang diễn ra. Nó cũng cho thấy sự chia rẽ sâu sắc giữa Mỹ và đồng minh về tính hợp pháp của cuộc chiến Iran, vốn không được NATO chính thức ủng hộ do đây là chiến dịch tấn công chứ không phải phòng thủ.
-> Nếu Mỹ rút khỏi NATO, cấu trúc an ninh toàn cầu thay đổi hoàn toàn, ảnh hưởng cả Đông Nam Á.
Photo: Al Jazeera
Đồng Minh Từ Chối Hợp Tác
Theo Al Jazeera, các đồng minh NATO chủ chốt đã thực hiện các bước cụ thể và chưa từng có để tách mình khỏi chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử liên minh, nhiều thành viên đồng loạt từ chối hỗ trợ hậu cần cho một chiến dịch quân sự lớn của Mỹ.
Cấm toàn bộ máy bay quân sự Mỹ bay qua không phận Tây Ban Nha
Từ chối cho phép máy bay ném bom B-52 sử dụng căn cứ Sigonella
Máy bay ném bom Mỹ chỉ được bay nhiệm vụ phòng thủ, không tấn công
Từ chối quyền bay qua cho máy bay vận tải quân sự Mỹ
Thủ tướng gọi đe dọa rút khỏi NATO là 'liều lĩnh và nguy hiểm'
-> Mỹ phải vận chuyển tiếp tế qua các tuyến đường dài hơn, tăng chi phí chiến dịch hàng tỷ USD/tuần.
Thực Tế Pháp Lý: Trump Có Thể Rời NATO?
Theo Time, mặc dù Trump đe dọa rời NATO, thực tế pháp lý cho thấy nhiều rào cản nghiêm trọng. Quốc hội Mỹ đã chủ động xây dựng hàng rào pháp lý từ năm 2023 để ngăn chặn chính xác kịch bản này.
Lộ trình pháp lý rút khỏi NATO
Điều 13 Hiệp ước Washington yêu cầu thông báo 1 năm trước khi rút khỏi NATO.
Luật Mỹ (2023) yêu cầu 2/3 Thượng viện hoặc Đạo luật Quốc hội để phê chuẩn rút.
Nhiều thượng nghị sĩ lưỡng đảng sẵn sàng kiện nếu Trump hành động đơn phương.
Nhiều học giả luật hiến pháp cho rằng bất kỳ hành động đơn phương nào của tổng thống cũng sẽ bị tòa án liên bang ngăn chặn ngay lập tức. Tuy nhiên, chỉ riêng lời đe dọa đã gây thiệt hại đáng kể cho niềm tin vào liên minh.
-> Dù Trump không thể rời NATO ngay, lời đe dọa đã làm suy yếu sức mạnh răn đe của liên minh.
Cập Nhật Chiến Tranh Iran: Ngày 34
Theo NBC News, Trump tuyên bố cuộc chiến Iran sẽ kết thúc trong "hai đến ba tuần." Tuy nhiên, Iran phủ nhận mọi yêu cầu ngừng bắn mà Trump đề cập. Houthi đã phóng đợt tên lửa thứ ba về phía Israel, cho thấy xung đột tiếp tục mở rộng thay vì thu hẹp.
Dầu đã giảm ngắn dưới $100/thùng khi xuất hiện tin đồn ngừng bắn, nhưng nhanh chóng phục hồi sau khi Iran bác bỏ. Thị trường tiếp tục giao dịch dựa trên kịch bản xấu nhất với sự bất ổn ngày càng gia tăng khi NATO bị chia rẽ.
-> Trump nói 2-3 tuần, nhưng Iran phủ nhận ngừng bắn. Thị trường không tin lời hứa kết thúc sớm.
Photo: NBC News
Hậu Quả Kinh Tế
Sự kết hợp giữa chiến tranh Iran, khủng hoảng NATO và sự sụp đổ chuỗi cung ứng đã tạo ra cú sốc kinh tế đa tầng. Giá xăng Mỹ đã tăng 65% vượt mức $4/gallon, trong khi diesel tăng tới 91% — mức tăng kỷ lục gây áp lực lên mọi ngành từ vận tải đến nông nghiệp.
Sự chia rẽ NATO càng làm tình hình thêm phức tạp: các tuyến tiếp tế quân sự bị gián đoạn buộc Mỹ phải sử dụng đường vận chuyển dài hơn và tốn kém hơn, trong khi bất ổn an ninh châu Âu khiến nhà đầu tư rút vốn khỏi thị trường rủi ro.
-> Giá xăng Mỹ $4/gallon = giá xăng Việt Nam tiếp tục chịu áp lực tăng theo giá dầu thế giới.
Phân Tích Chuyên Gia
Các nhà phân tích an ninh cảnh báo rằng đe dọa rút NATO tạo ra vòng xoáy bất ổn nguy hiểm. Nga được khuyến khích khi thấy liên minh phương Tây rạn nứt. Các đồng minh châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc đang theo dõi sát — lo ngại rằng nếu Mỹ bỏ NATO, cam kết an ninh tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương cũng sẽ suy yếu.
Theo phân tích ZestLab, đe dọa NATO có thể là chiến thuật đàm phán của Trump nhằm gây áp lực buộc đồng minh chia sẻ gánh nặng quân sự nhiều hơn. Tuy nhiên, thiệt hại về niềm tin đối với liên minh đã xảy ra bất kể ý định thực sự là gì.
-> Phân tích ZestLab: đe dọa NATO có thể là đòn bẩy đàm phán, nhưng hệ quả đã thực.
Tác Động Đến Việt Nam và Châu Á
Khủng hoảng NATO-Iran tác động đến Việt Nam qua nhiều kênh. Giá dầu thế giới tăng đẩy chi phí nhiên liệu nội địa lên cao. Bất ổn an ninh toàn cầu khiến dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) chậm lại khi nhà đầu tư ưu tiên tài sản an toàn. Chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn ảnh hưởng xuất khẩu Việt Nam.
Tuy nhiên, nếu Mỹ thực sự giảm cam kết an ninh toàn cầu, ASEAN có thể hưởng lợi từ vai trò trung gian ngoại giao lớn hơn. Việt Nam với chính sách đối ngoại đa phương hóa có thể nắm bắt cơ hội mở rộng quan hệ thương mại với cả hai bên.
-> Người Việt theo dõi: giá xăng tiếp tục tăng, FDI có thể chậm lại, nhưng cơ hội ngoại giao mở ra.
Dòng Thời Gian: Từ Chiến Tranh Đến Khủng Hoảng NATO
Chiến tranh bắt đầu. Hơn 100 mục tiêu bị tấn công trong ngày đầu tiên.
Thủy lôi được triển khai, 94% giao thông hàng hải phi Iran bị gián đoạn.
Mức cao nhất kể từ 2014. Lầu Năm Góc triển khai thêm 15.000 quân.
Leo thang đa mặt trận. Vòm Sắt đánh chặn 2/3 tên lửa đạn đạo.
Đợt tấn công tên lửa thứ ba vào Israel trong vòng 72 giờ.
Gọi NATO là 'con hổ giấy' trong phỏng vấn Daily Telegraph. Đồng minh phản đối mạnh.
Tây Ban Nha đóng không phận, Ý từ chối căn cứ, Pháp chặn tiếp tế quân sự.
Tiếp Theo Là Gì?
Trump rút lại đe dọa, NATO đạt thỏa thuận chia sẻ gánh nặng mới.
Bế tắc kéo dài, Trump tiếp tục đe dọa nhưng không hành động thực sự.
Trump ký sắc lệnh rút NATO, Quốc hội và tòa án ngăn chặn ngay.
Theo phân tích ZestLab, kịch bản 2 có xác suất cao nhất: Trump sử dụng đe dọa NATO như đòn bẩy nhưng không thực sự hành động do rào cản pháp lý. Tuy nhiên, thiệt hại lâu dài cho liên minh đã bắt đầu tích tụ.