Điểm chính
- Cầu B1 (Alborz) — cầu cao nhất Iran — bị không kích: 8 thiệt mạng, 95 bị thương
- Cuộc tấn công trùng với ngày lễ Thiên nhiên, đông người tập trung gần cầu
- Mỹ cũng tấn công trung tâm nghiên cứu y tế Tehran và nhà máy thép
- Iran bác bỏ kế hoạch hòa bình 15 điểm của Mỹ qua Pakistan
- Trump tuyên bố Iran xin ngừng bắn; Tehran phủ nhận hoàn toàn
- Iran yêu cầu Lebanon phải được đưa vào thỏa thuận
Cầu B1: Công trình dân sự nổi bật nhất bị phá hủy
Ngày 2 tháng 4 (ngày thứ 33 của cuộc xung đột), không quân Mỹ đã tấn công cầu B1 tại tỉnh Alborz — được báo cáo là cầu cao nhất Iran. Theo Fox News, vụ tấn công làm ít nhất 8 người thiệt mạng và 95 người bị thương.
Cuộc tấn công trùng với ngày lễ Thiên nhiên (Nature Day) của Iran, khi đông đảo dân chúng tập trung tại các khu vực công cộng, bao gồm khu vực gần cầu. Việc nhắm vào công trình dân sự nổi bật vào thời điểm này đã bị cộng đồng quốc tế lên án mạnh mẽ.
→ Đối với 80 triệu người Iran, vụ không kích cầu B1 là biểu tượng của sự tàn phá chiến tranh đối với đời sống thường nhật.
Photo: AFP
Các mục tiêu khác bị tấn công ngày 33
Ngoài cầu B1, không kích Mỹ cũng nhắm vào một trung tâm nghiên cứu y tế ở Tehran và các nhà máy thép. Việc tấn công cơ sở y tế là đặc biệt nghiêm trọng, vì nó có thể vi phạm luật nhân đạo quốc tế bảo vệ các cơ sở y tế trong xung đột vũ trang.
Truyền thông nhà nước Iran cho biết trung tâm nghiên cứu đang thực hiện các dự án y tế dân sự, bao gồm nghiên cứu ung thư và vaccine. Mỹ chưa đưa ra tuyên bố chính thức về mục tiêu cụ thể này.
→ Tấn công cơ sở y tế = nguy cơ bị điều tra quốc tế. Việt Nam đã lên tiếng kêu gọi bảo vệ thường dân tại các diễn đàn LHQ.
Ngoại giao bế tắc: Iran bác bỏ, Trump tuyên bố
Tổng thống Trump tuyên bố Iran đã yêu cầu ngừng bắn, nhưng Tehran phủ nhận hoàn toàn. Theo CNBC, kế hoạch hòa bình 15 điểm của Mỹ được chuyển qua Pakistan nhưng bị Iran bác bỏ. Tehran đặt điều kiện Lebanon phải được đưa vào bất kỳ thỏa thuận nào — một yêu cầu làm phức tạp thêm tiến trình đàm phán.
Việc Iran yêu cầu đưa Lebanon vào thỏa thuận cho thấy Tehran muốn kết nối cuộc xung đột này với các vấn đề khu vực rộng hơn, bao gồm Hezbollah và sự ổn định của Lebanon. Đây là chiến lược ngoại giao nhằm tăng đòn bẩy nhưng cũng làm giảm khả năng đạt được thỏa thuận nhanh chóng.
→ Bế tắc ngoại giao kéo dài = giá dầu tiếp tục ở mức cao = chi phí sinh hoạt tại Việt Nam chưa có dấu hiệu giảm.
Photo: AP
Ngày 32: Iran bắn tên lửa đạn đạo vào các nước Vịnh
Ngay trước ngày tấn công cầu B1, ngày thứ 32 (1 tháng 4) chứng kiến Iran phóng hỗn hợp tên lửa đạn đạo và drone nhắm vào các cơ sở quân sự và năng lượng của các quốc gia Vịnh. Theo Al Jazeera, đây đánh dấu bước leo thang đáng kể khi Iran mở rộng mục tiêu sang đồng minh Mỹ tại khu vực.
Đại sứ quán Mỹ tại Baghdad ngay lập tức ban hành cảnh báo an ninh. Iran cũng đe dọa tiếp tục tấn công các đồng minh của Mỹ nếu không kích không dừng. Các nước Vịnh — bao gồm Saudi Arabia, UAE và Qatar — đã nâng mức cảnh báo quân sự lên mức cao nhất.
→ Iran tấn công đồng minh Mỹ = nguy cơ xung đột lan rộng toàn khu vực, có thể làm tê liệt toàn bộ vùng Vịnh.
Bối cảnh rộng: 33 ngày và chưa có lối thoát
Sau 33 ngày xung đột, cả hai bên đều thể hiện thái độ không nhượng bước. Mỹ tiếp tục mở rộng mục tiêu không kích vào hạ tầng dân sự và công nghiệp của Iran. Tehran đáp trả bằng tên lửa vào đồng minh Mỹ và phông tỏa eo biển Hormuz. Vòng xoáy bạo lực này không có dấu hiệu giảm.
Các tổ chức nhân đạo báo cáo tình hình ngày càng trầm trọng: hàng triệu người dân Iran bị ảnh hưởng bởi việc mất điện, thiếu thuốc và gián đoạn giao thông. Liên Hợp Quốc đã kêu gọi cả hai bên ngừng bắn nhân đạo để chuyển hàng viện trợ.
→ Mỗi ngày xung đột kéo dài, giá dầu tăng thêm ~$1-2/thùng. 33 ngày = Việt Nam đã phải trả thêm ~15% cho nhập khẩu dầu mỏ.