Dầu vượt 103 USD khi Hải quân Mỹ phong tỏa eo biển Hormuz

Dầu Brent vượt 103 USD/thùng khi Hải quân Mỹ bắt đầu phong tỏa cảng Iran ngày 14/4. Lưu lượng tàu qua Hormuz giảm 87%.

Tóm tắt tình hình

Cơ chế phong toả

Vào ngày 13 tháng 4, Hải quân Mỹ chính thức triển khai phong toả tất cả các cảng xuất khẩu dầu lớn của Iran, bao gồm Kharg Island — nơi xử lý khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của quốc gia này. Các nhóm tác chiến tàu sân bay USS Eisenhower và USS Truman được bố trí kiểm soát tất cả các tuyến hàng hải đầu vào và ra khỏi Vịnh Ba Tư.

Theo dữ liệu hàng hải, chỉ còn 17 tàu chở dầu được ghi nhận trong vùng biển Iran, giảm 87% so với mức trung bình ~130 chuyến khởi hành mỗi ngày trước xung đột. Bất kỳ tàu nào cố vượt qua vùng phong toả sẽ bị chặn lại và kiểm tra.

Iran gọi phong toả là “hành động cướp biển” và vi phạm luật quốc tế. Cộng hòa Hồi giáo cảnh báo rằng bất kỳ nỗ lực ngăn chặn tàu chở dầu nào cũng sẽ bị coi là hành động chiến tranh.

Phân tích giá dầu

Photo: Reuters via Al Jazeera

Dầu Brent vượt mốc 103 USD/thùng ngay sau khi phong toả có hiệu lực — mức cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng năng lượng 2022. Mức tăng này đưa tổng mức tăng giá dầu lên khoảng 40% kể từ khi xung đột Mỹ-Iran bắt đầu vào tháng 3/2026. Dầu WTI cũng tăng vượt 99 USD.

Các nhà phân tích cảnh báo rằng nếu phong toả kéo dài hơn 2 tuần, giá dầu có thể lên 110–120 USD do nguồn cung từ OPEC+ không đủ bù đắp. Iran xuất khẩu khoảng 1,5–2 triệu thùng/ngày — một lượng lớn mà thị trường khó thay thế nhanh chóng.

Dữ liệu giao thông tàu chở dầu

Photo: Getty via Al Jazeera

Đàm phán đổ vỡ

Trước khi phong toả, Phó Tổng thống JD Vance đã dẫn đầu một phái đoàn ngoại giao cố gắng đạt thỏa thuận. Tuy nhiên, đàm phán nhanh chóng bế tắc khi Iran đặt điều kiện tiên quyết: Mỹ phải công nhận chương trình hạt nhân của Iran. Đây là điều kiện mà Washington không thể chấp nhận.

Tổng thống Trump tuyên bố rằng Iran “muốn đạt thỏa thuận” nhưng cần thể hiện “thiện chí” bằng cách bỏ điều kiện hạt nhân. Trong khi đó, Pakistan đề xuất làm trung gian cho vòng đàm phán tiếp theo, một động thái được cộng đồng quốc tế hoan nghênh.

Phản ứng của Iran

Tehran gọi phong toả là “hành động cướp biển” và vi phạm nghiêm trọng Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS). Bộ Ngoại giao Iran tuyên bố sẽ đưa vấn đề ra Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) và kêu gọi các quốc gia khác lên án Mỹ.

Về quân sự, Iran cho biết lực lượng hải quân của họ đang ở trạng thái “sẵn sàng chiến đấu cao nhất” nhưng nhấn mạnh sẽ không khơi mào đối đầu quân sự trực tiếp. Thay vào đó, Iran tập trung vào chiến lược ngoại giao và kinh tế, tìm kiếm sự ủng hộ từ Trung Quốc, Nga và các quốc gia không liên kết.

Diễn biến chính

Tác động kinh tế toàn cầu

Việc loại bỏ khoảng 1,5–2 triệu thùng dầu/ngày khỏi thị trường toàn cầu gây ra hiệu ứng dây chuyền ở nhiều ngành. Phí bảo hiểm hàng hải qua Vịnh Ba Tư tăng vọt. Các hãng hàng không châu Á đối mặt chi phí nhiên liệu tăng 15–20%. Ngành sản xuất phân bón và hóa dầu cũng chịu áp lực lớn.

Tác động đến Việt Nam

Việt Nam nhập khẩu ròng dầu thô, đặc biệt từ Trung Đông. Giá dầu tăng 40% từ đầu xung đột đồng nghĩa với chi phí nhập khẩu tăng tương ứng. Giá xăng bán lẻ đã được điều chỉnh tăng liên tục trong các kỳ điều hành gần đây. Nếu phong toả kéo dài, giá xăng RON95 có thể tiếp tục tăng thêm 2.000–3.000 đồng/lít.

Ngoài xăng dầu, chi phí vận chuyển đường biển cũng bị ảnh hưởng nặng. Nhiều tuyến hàng từ châu Âu và Trung Đông đến Việt Nam đi qua Vịnh Ba Tư. Phí vận chuyển container 40ft đã tăng gấp 2–3 lần, đẩy giá hàng nhập khẩu lên cao.

Tiếp theo là gì?

Tình hình phụ thuộc vào ba yếu tố chính: (1) liệu đàm phán qua trung gian Pakistan có diễn ra không, (2) phản ứng của OPEC+ về tăng sản lượng bù đắp, và (3) liệu Iran có leo thang quân sự để phá phong toả hay không.

Câu hỏi thường gặp

Bài liên quan

Nguồn tham khảo

Lưu ý: Thông tin trong bài viết này được tổng hợp từ các nguồn tin cập nhật đến ngày 14 tháng 4, 2026. Tình hình có thể thay đổi nhanh chóng. Phân tích ZestLab không phải là tư vấn tài chính.